Haaruitval door medicijnen: wanneer is het tijdelijk – en wanneer naar de arts?

Inleiding

Haaruitval door medicijnen is een bekende bijwerking en komt vaker voor dan veel mensen denken. Er bestaan grofweg twee manieren waarop medicijnen haarverlies kunnen veroorzaken: telogeen effluvium en anageen effluvium.

• Telogeen effluvium is de meest voorkomende vorm. De uitval begint meestal enkele weken tot maanden na het starten van het medicijn, en het haaruitval is gelijkmatig verdeeld over de hele hoofdhuid. De haarwortels blijven intact en het haar groeit meestal weer terug zodra het lichaam gewend raakt of de medicatie wordt aangepast. Dit kan ontstaan bij een brede groep geneesmiddelen, zoals bloedverdunners, retinoïden (bij acne), bètablokkers (medicijn voor hart en bloeddruk), anticonvulsiva (medicijn tegen epilepsie) en sommige antidepressiva.
• Anageen effluvium komt minder vaak voor en ontstaat vooral bij kankerbehandelingen zoals chemotherapie. Hierdoor wordt de celdeling ineens geremd. Het gevolg is plotseling, fors haarverlies, vaak binnen dagen tot weken na het starten van de behandeling.

Beide vormen kunnen een grote impact hebben, Meestal is haaruitval door medicijnen tijdelijk. De haren groeien dan weer terug. In dit artikel lees je:

• welke medicijnen tijdelijk haaruitval kunnen geven,
• hoe lang het duurt voordat je dit merkt,
• wat je nooit zelf moet doen (stop niet zomaar met medicijnen),
• en wanneer het verstandig is je arts of dermatoloog te raadplegen.
• Wat artsen adviseren (bijvoorbeeld haargroeimiddelen) om sneller weer gezond en dikker haar terug te krijgen.

Voor een overzicht van alle vormen van haaruitval bij ziekte, stress of medicatie kun je ook ons blog hierover lezen: haaruitval bij ziekte, stress of medicijnen. 
Voor plotseling diffuus haarverlies door ziekte of stress: telogeen effluvium.

Hoe veroorzaken medicijnen haaruitval?

Bij de meeste geneesmiddelen gaat het niet om blijvende schade aan de haarwortel, maar om een verstoring van de normale haargroeicyclus.

Normaal gesproken zit 80–90% van je haren in de groeifase. Sommige medicijnen zorgen ervoor dat meer haren tegelijk voortijdig in de rustfase (telogeen) terechtkomen. Enkele weken tot maanden later vallen deze haren uit: dit noemen we telogeen effluvium.

Belangrijk om te weten:

• De haarwortels blijven meestal gezond en intact.
• Het haar valt vaak over het hele hoofd een beetje uit (diffuus). Er is geen duidelijk kaal plekje

Het haar groeit meestal binnen 3 tot 6 maanden weer terug als de oorzaak weg is.

Welke medicijnen kunnen haaruitval geven?⁵

Bij de volgende groepen medicijnen is een verband bekend tussen haarverlies en het gebruik van het medicijn. De kans is meestal klein dat het gebeurt.

Bloedverdunners (antistollingsmiddelen)

Uit studies¹ blijkt dat bloedverdunners haaruitval kunnen veroorzaken, meestal in de vorm van telogeen effluvium. Dit betekent dat de haarwortels sneller in de rustfase komen, waardoor het haar dunner wordt, vaak enkele maanden na het starten van het medicijn. Niet iedereen krijgt deze bijwerking.

Mechanisme:
De haarwortels gaan sneller over naar de rustfase. Je merkt dan 2–4 maanden na start dat je haar dunner wordt.

Voorbeelden van medicijnen:

• Klassieke bloedverdunners: heparine, enoxaparine, innohep, fraxiparine, warfarine
• DOAC’s: rivaroxaban, apixaban, Xarelto, Eliquis

Het risico op haar uitval is het grootst bij klassieke middelen zoals heparine en warfarine, maar ook bij DOAC's zijn er meldingen, al lijkt het minder vaak voor te komen. ¹  Het is niet exact bekend hoe vaak het voorkomt omdat het haaruitval vaak mild is en niet altijd wordt gemeld. Stop nooit zelf met een bloedverdunner en bespreek je haaruitval met een arts. Het zomaar stoppen of wisselen kan risico's geven. 

Goed om te weten:

• Soms herstelt haaruitval spontaan, zelfs terwijl je het middel blijft gebruiken.
• Er zijn ook bloedverdunners waarbij dit minder vaak voorkomt – maar daarover beslis je altijd met je arts, nooit zelf.
• Als je een haargroeimiddel zoekt om het teruggroeien van je haar te versnellen en om dikker haar terug te krijgen, bespreek met je dermatoloog wat mogelijk is.  

Medicijnen voor stemming of het zenuwstelsel en haaruitval

Het gebruik van bijvoorbeeld antidepressiva kan bij een klein deel van de gebruikers leiden tot gelijkmatig (diffuus) haarverlies of een verandering van haarstructuur. Dit gebeurt meestal binnen enkele weken tot maanden na het starten van de medicatie en uit zich vaak als telogeen effluvium, waarbij het haar dunner wordt over het hele hoofd.²

Voorbeelden van medicijnen:

• SSRI’s (zoals sertraline, citalopram, venlafaxine)
• tricyclische antidepressiva
• lithium, valproïnezuur

Het haarverlies is doorgaans tijdelijk en het haar groeit terug: na het stoppen of verlagen van de dosering herstelt het haar meestal weer.²  Het is belangrijk om samen met je dokter eerst andere oorzaken van haaruitval te onderzoeken, zoals stress of een ziekte. Daarna kan gekeken worden of het medicijn aangepast moet worden. Stop nooit zomaar met medicijnen.

Haaruitval en schildkliermedicatie

Haaruitval bij schildkliermedicatie kan optreden door zowel de schildklierziekte zelf als door het starten of aanpassen van medicatie. De hieronder genoemde schildkliermedicatie kan (mede) de oorzaak zijn van gelijkmatig (diffuus) haarverlies. Dit is meestal in de vorm van telogeen effluvium: de haarwortels komen versneld in de rustfase, vaak enkele weken tot maanden na het starten of wijzigen van de behandeling. Het haarverlies is meestal tijdelijk. Als de schildklierwaarden weer stabiel zijn, groeit het haar vaak weer terug. Bij een trage schildklier (hypothyreoïdie) komt haaruitval vaker voor dan bij een snelle schildklier (hyperthyreoïdie). ^3,4

Voorbeelden van medicijnen:

• levothyroxine
• thiamazol / carbimazol
• strumazol, methimazole

Goed om te weten:

• de schildklierziekte zelf kan haaruitval geven,
• én het instellen van de behandeling kan tijdelijk extra verlies veroorzaken totdat de waarden stabiel zijn.
• bespreek, liefst zo vroeg mogelijk, met de arts of dermatoloog wat je kan doen tegen haaruitval bij schildklierziekte
• nooit zomaar medicatie stoppen of veranderen

Anticonceptiepillen en hormoontherapie

Haarverlies en dunner wordend haar kan komen door hormonale veranderingen na het starten, stoppen of wisselen van anticonceptiemiddelen of hormoontherapie. Dit komt vooral voor als de hormoonspiegels (oestrogeen of progesteron) snel veranderen. De haren gaan dan van de groeifase (anageen) naar de rustfase (telogeen). Dit heet telogeen effluvium. Dit haarverlies is meestal gelijkmatig (diffuus) en begint vaak 2–3 maanden na de hormonale verandering. Zodra de hormoonbalans weer normaal is groeien de haren weer terug.¹

In zeldzame gevallen is er sprake van erfelijke kaalheid (alopecia androgenetica).
In dit geval is het vooral dunner wordend haar op het voorhoofd. Dit is erfelijk bepaald, maar hormonale schommelingen door het stoppen van anticonceptiemiddelen kunnen deze vorm van haaruitval versnellen.¹

Wanneer begint haaruitval door medicijnen meestal?
Bij haaruitval door geneesmiddelen zie je meestal dit patroon:

• Start medicijn → 4–12 weken later merk je meer haren in doucheputje, borstel of op kussen.
• Het haarverlies kan enkele maanden aanhouden.
• Zodra het lichaam gewend is aan het middel of de dosis wordt aangepast, neemt het haaruitval af en komen er nieuwe haren bij.

Daarom vragen artsen vaak:

“Welk medicijn is er in de afgelopen 3–6 maanden gestart, gewijzigd of gestopt?”

Moet ik meteen stoppen met mijn medicijn?

Kort antwoord: nee, nooit op eigen initiatief.

Waarom niet?

• Bloedverdunners beschermen tegen trombose, longembolie of beroerte.
• Antidepressiva en stemmingsstabilisatoren stabiliseren stemming en voorkomen terugval.
• Schildkliermedicatie zorgt dat je hormonen in balans blijven.

De risico’s van stoppen zijn vaak veel groter dan tijdelijk dunner haar.

Wat kun je wél doen?

1. Bespreek het met je arts of apotheker.
   Vertel wanneer het medicijn is gestart en wanneer je haaruitval opviel.
2. Laat andere oorzaken uitsluiten.
   Soms spelen ijzertekort, schildklierafwijkingen, stress of erfelijke aanleg óók een rol.
3. Vraag naar alternatieven.
   In sommige gevallen is een switch naar een ander middel mogelijk. De arts maakt dan een inschatting van risico’s en voordelen.

Bij twijfel raden artsen altijd aan om eerst de oorzaak goed in kaart te brengen, voordat er aan behandeling of supplementen wordt gesleuteld.

Groeit mijn haar weer terug na stoppen met het medicijn?

Het terugkeren van haargroei is meestal gunstig: haaruitval neemt af zodra het lichaam gewend is aan een geneesmiddel of aangepaste de dosis. Ook groeit het haar meestal weer terug binnen 3–6 maanden na het wegnemen van de oorzaak. Aanblijvend haarverlies kan optreden in uitzonderlijke gevallen of bij mensen met erfelijke aanleg voor haarverlies (alopecia androgenetica).¹

Goed om te weten:

• Nieuwe haartjes zijn vaak zichtbaar binnen 3–6 maanden.
• Volledig herstel kan tot een jaar duren, afhankelijk van de duur van gebruik en andere factoren zoals voeding en stress.
• Soms voelt het nieuwe haar in het begin wat dunner of zachter aan; dat trekt meestal bij.
• Bespreek met je arts of er iets is dat je kan doen om sneller dikker haar terug te krijgen.

In ons hoeksteenartikel lees je uitgebreid hoe de haargroeicyclus werkt en waarom herstel tijd kost: informatie over haarverlies.

 Kunnen haargroeimiddelen helpen bij medicatie-gerelateerd haaruitval?

De basis blijft: oorzaak achterhalen, niet alleen symptomen bestrijden én de uitgangspositie dat de haarzakjes meestal goed blijven waardoor het haar weer gewoon terug groeit.

1. Controle van bloedwaarden (ijzer/ferritine, vitamine D, zink). Als er een tekort is van één van de stoffen kunnen supplementen de haargroei ondersteunen.

2.      Minoxidil schuim of lotion is bedoeld als haargroeimiddel bij erfelijke haaruitval.  Haarverlies door ziekte of medicijnen kan ook voorkomen bij mensen  met erfelijke aanleg. In de handreiking telogeen effluvium van de Nederlandse Vereniging van Dermatologen wordt geadviseerd om minoxidil 5% schuim te starten als het langer duurt dan 6 maanden én wanneer er sprake is van bijkomende erfelijk haarverlies (androgene alopecia).⁶ Minoxidil kan ondersteunen bij snelle hergroei van het haar én dikker haar.

3. Begeleiding bij stress, slaap en leefstijl.

Belangrijk:

• Bij de meeste vormen van haarverlies door ziekte of medicijnen groeit het haar na verloop van tijd gewoon terug en is het niet nodig om extra supplementen of haargroeimiddelen te gebruiken.

Wanneer moet je met haaruitval door medicijnen naar je arts?

• Haaruitval duurt langer dan 6 maanden.
• Je ziet kale plekken, littekentjes of schilferende, rode plekken.
• Je hebt daarnaast klachten zoals vermoeidheid, gewichtsverandering, hartkloppingen of je hebt het snel koud.
• Je gebruikt meerdere medicijnen en weet niet welke mogelijk de oorzaak is.

Twijfel je? Neem contact op met je huisarts of een dermatoloog. Zij kunnen beoordelen of het past bij telogeen effluvium of dat verder onderzoek nodig is.

Korte samenvatting / FAQ-blok

Vraag	Antwoord
Veroorzaakt mijn medicijn blijvende kaalheid?	Meestal niet. Vaak gaat het om tijdelijke gelijkmatig haaruitval (telogeen effluvium)
Hoelang duurt haaruitval door medicijnen?	Gemiddeld 3–6 maanden, herstel tot 12 maanden.
Mag ik stoppen met mijn medicijn?	Niet zelf. Overleg altijd eerst met je arts.
Helpt minoxidil?	Kan herstel ondersteunen, maar vervangt geen medische diagnose.
Wanneer naar de dokter?	Bij uitval > 6 maanden, kale plekken, andere klachten of ongerustheid.

 

referenties:

1. Shapiro J, et al. Hair Loss In Women. N Engl J Med 2007;357:1620-1630
2. Pejcic A.V, et al.  Alopecia associated with the use of selective serotonin reuptake inhibitors: systematic review. Psychiatry Res. 2022 Jul;313:114620
3. Bin Dayel S, et al. Is thyroid dysfunction a common cause of telogen effluvium? A retrospective study. Medicine. 2024 Jan 5;103(1):e36803.
4. Chaker L, et al. Hyperthyroidism. JAMA, 334(19), 1750–1760.
5. Mounessa J, et al. Commonly prescribed medications associated with alopecia. J Am Acad Dermatol. 2023 Jun;88(6):1326-1337.e2.
6. Handreiking Telogeen Effluvium. Wang D. et al. 

SP-DD-2025-0006