Op je hoofdhuid leven bacteriën en gisten

Op de huid leven van nature bacteriën, gisten en andere kleine organismen. Samen worden die het microbioom genoemd.^1,2

Deze organismen horen bij een normale huid. Bij roos en seborroïsch eczeem lijkt de verhouding tussen talg, micro-organismen en de reactie van de huid veranderd. Gisten van het type Malassezia spelen daarbij waarschijnlijk een rol.^1,2

Roos betekent dus niet dat je jezelf slecht verzorgt. Het ontstaat door een combinatie van talg, micro-organismen en gevoeligheid van de hoofdhuid.

Je hoeft het microbioom niet met speciale kuren of producten te “herstellen”. Een eenvoudige verzorging en, als dat nodig is, een passende behandeling zijn meestal belangrijker.

De beschermlaag van je hoofdhuid

De buitenste laag van je huid houdt vocht vast en beschermt tegen irriterende stoffen. De buitenkant van de huid is van nature licht zuur (pH rond de 5). Dat helpt de huidbarrière goed te functioneren.

Gewone zeep, sterk ontvettende shampoos en veel parfum kunnen een gevoelige hoofdhuid extra uitdrogen of irriteren. Dat betekent niet dat één bepaalde shampoo voor iedereen de beste is.

Kies vooral een shampoo die je hoofdhuid goed verdraagt. Bij een droge of gevoelige hoofdhuid kan een milde, ongeparfumeerde shampoo met een huidvriendelijke pH prettig zijn.

Ook zeer heet water en langdurig heet föhnen kan de beschermlaag negatief beïnvloeden.

Hoe vaak moet je je haar wassen?

Er bestaat geen vaste wasfrequentie die voor iedereen goed is.

Hoe vaak je je haar wast, hangt onder meer af van:

• hoe snel je hoofdhuid vet wordt;
• of je veel sport of zweet;
• je haarstructuur;
• de producten die je gebruikt;
• de aanwezigheid van roos of andere hoofdhuidklachten.

Was je haar zo vaak als nodig is om je hoofdhuid schoon en prettig te houden. Bij vet haar of roos kan vaker wassen juist helpen. Heb je droog haar of een gevoelige hoofdhuid, dan kan minder vaak wassen prettiger zijn.

Gebruik niet meer shampoo dan nodig en spoel het product zorgvuldig uit.

Gebruik je minoxidil? Let dan extra op je hoofdhuid

Minoxidil wordt rechtstreeks op de hoofdhuid aangebracht. Daardoor is het belangrijk dat de huid rustig en intact blijft.

Praktische tips:

• Breng minoxidil aan op een droge hoofdhuid.
• Breng het product zo veel mogelijk op de huid aan en niet vooral in het haar.
• Gebruik niet meer dan in de bijsluiter of door je arts is geadviseerd.
• Was je handen na het aanbrengen.
• Laat het product goed drogen.
• Breng minoxidil niet aan op een pijnlijke, ontstoken, verbrande of beschadigde hoofdhuid.
• Voeg niet meerdere nieuwe serums, scrubs en lotions tegelijk toe.

Jeuk, roodheid, droogheid of schilfering kan verschillende oorzaken hebben. De huid kan geïrriteerd raken door minoxidil zelf, door alcohol of propyleenglycol in een lotion, of door een andere hoofdhuidklacht.^3,5

Minoxidil schuim bevat geen propyleenglycol. Daardoor kan schuim voor sommige mensen prettiger zijn dan lotion. Klachten verdwijnen na een overstap echter niet altijd, omdat ook minoxidil zelf een reactie kan veroorzaken.^3,4

Bij lichte klachten kan een andere productvorm soms prettiger zijn. Stop met het product en vraag advies wanneer de klachten sterk zijn, zich uitbreiden of blijven aanhouden.

Houd je verzorging eenvoudig

Bij haarverlies is het verleidelijk om verschillende shampoos, lotions, oliën en serums tegelijk te gebruiken. Dat maakt de hoofdhuid niet automatisch gezonder.

Te veel producten kunnen de huid juist irriteren. Bovendien wordt het lastig om te bepalen welk product de klachten veroorzaakt.

Een eenvoudige basis is meestal genoeg:

1. een shampoo die je goed verdraagt;
2. een bewezen behandeling als die voor jou geschikt is;
3. zo weinig mogelijk extra producten op een gevoelige hoofdhuid.

Wil je toch iets nieuws proberen? Voeg dan één product tegelijk toe en kijk hoe je hoofdhuid reageert.

Kleine gewoonten die je hoofdhuid rust geven

• Gebruik liever lauw dan heet water.
• Föhn niet langdurig op de heetste stand en houd de föhn op enige afstand van de hoofdhuid.
• Probeer bij jeuk niet te krabben. Krabben kan de huid beschadigen en de klachten verergeren.
• Wees terughoudend met nieuwe producten (shampoos, serums en lotions). Wil je dat toch doen, voeg ze dan één voor één toe om te kijken hoe je huid reageert.
• Gebruik bij droogheid niet zomaar meerdere oliën of lotions naast minoxidil.
• Vraag advies als jeuk, roodheid of schilfering blijft aanhouden.

Hard water: speelt het een rol?

Hard water bevat relatief veel calcium en magnesium. Deze mineralen kunnen zich deels op het haar afzetten.

Er is geen overtuigend bewijs dat hard water erfelijke haaruitval veroorzaakt of het haar dunner maakt. Wel laat onderzoek zien dat bij wassen met hard water meer resten van reinigende stoffen op de huid kunnen achterblijven. Bij een droge of gevoelige huid kan dat mogelijk bijdragen aan irritatie.⁶

Wat kun je praktisch doen?

• Gebruik niet meer shampoo dan nodig.
• Spoel shampoo zorgvuldig uit.
• Gebruik lauw in plaats van zeer heet water.
• Kies bij klachten voor een milde shampoo.
• Een waterontharder installeren kan ook natuurlijk. Dit is erg duur en niet noodzakelijk.

Bescherm een dun behaarde hoofdhuid tegen de zon

Wanneer het haar dunner wordt, bereikt meer zonlicht de hoofdhuid. Daardoor kan de huid sneller verbranden.

Bescherm je hoofdhuid bij sterke zon met:

• een pet of hoed;
• een zonnebrandproduct dat je gemakkelijk op de scheiding, haarlijn en kruin kunt aanbrengen;
• zoveel mogelijk schaduw op het heetste deel van de dag.

Vooral de haarlijn, scheiding en kruin worden gemakkelijk vergeten.

Zonnebrand veroorzaakt geen erfelijke haaruitval, maar een verbrande hoofdhuid kan wel pijnlijk en ontstoken raken. Breng minoxidil niet aan op een verbrande of beschadigde huid.

Pas op met strakke kapsels

Strakke staarten, vlechten, knotten en extensions kunnen langdurig aan dezelfde haren trekken. Daardoor kan haarverlies door trekkracht ontstaan. Dit heet tractie-alopecie.^7,8

Let op pijn, een trekkend gevoel, afgebroken haren, kleine bultjes en dunner wordende plekken langs de haarlijn. In het begin kan het haar vaak herstellen wanneer de spanning stopt. Bij langdurige belasting kunnen haarzakjes blijvend beschadigd raken.^7,8

Wissel kapsels af en draag je haar niet langdurig strak. Een kapsel hoort geen pijn te doen.

Roos en seborroïsch eczeem

Roos geeft meestal schilfers op de hoofdhuid, soms met jeuk. Bij seborroïsch eczeem is de huid vaak ook rood en ontstoken. Seborroïsch eczeem is een terugkerende aandoening. De klachten kunnen na een goede behandeling opnieuw ontstaan. Dat betekent niet dat je iets verkeerd hebt gedaan.^1,9

Een antiroosshampoo kan bij lichte klachten helpen. Bij seborroïsch eczeem kan ketoconazolshampoo worden gebruikt. Dit is een geneesmiddel waarvoor je een recept van je huisarts of dermatoloog nodig hebt. Gebruik de shampoo volgens de bijsluiter of het advies van een arts of apotheker. De juiste frequentie en inwerktijd kunnen per product en behandelfase verschillen.^9,10

Neem contact op met een arts als:

• de hoofdhuid sterk rood of pijnlijk is;
• de klachten niet verbeteren;
• er dikke korsten of nattende plekken ontstaan;
• je ook duidelijke haaruitval op de aangedane plekken ziet.

Haarverlies en hoofdhuidklachten kunnen emotioneel belastend zijn

Haarverlies is niet “alleen cosmetisch”. Het kan invloed hebben op je zelfbeeld, zelfvertrouwen en dagelijks leven. Ook zichtbare roos, jeuk en schilfering kunnen onzekerheid geven.¹¹

Hoeveel last je ervan hebt, hangt niet altijd samen met hoe ernstig een ander de klachten vindt. Ook milde klachten kunnen veel aandacht vragen.¹¹

Onderzoek laat zien dat vermindering van roosklachten ook kan samengaan met een verbetering van het welzijn. Een passende behandeling kan dus niet alleen de hoofdhuidklachten verminderen, maar ook helpen bij de last die iemand ervan ervaart.¹²

Het is niet ijdel of overdreven als haarverlies of hoofdhuidklachten je raken. Praat erover met iemand die je vertrouwt. Wanneer de klachten je stemming of sociale leven beïnvloeden, kun je ook hulp vragen aan je huisarts, dermatoloog of een andere zorgverlener.

Samengevat

Een gezonde hoofdhuid is belangrijk voor een goede omgeving rond de haarzakjes. Een rustige huid maakt het bovendien makkelijker om minoxidil of een andere behandeling prettig en consequent te gebruiken.

De belangrijkste adviezen:

• Houd je verzorging eenvoudig.
• Was je haar zo vaak als nodig is.
• Kies een shampoo die je goed verdraagt.
• Breng minoxidil aan op een droge, intacte hoofdhuid.
• Let bij irritatie ook op alcohol en propyleenglycol.
• Bescherm een dun behaarde hoofdhuid tegen de zon.
• Vermijd langdurige trekkracht door strakke kapsels.
• Behandel roos of seborroïsch eczeem wanneer dat nodig is.
• Vraag medisch advies bij pijn, ontsteking, kale plekken of aanhoudende klachten.

Goede hoofdhuidverzorging lost erfelijke haaruitval niet alleen op. Maar ze helpt wel om huid en haar in een zo goed mogelijke conditie te houden, klachten te voorkomen of te verminderen en een bewezen behandeling beter vol te houden.